23 april 2026 – Ketenconcepten kunnen voor een doorbraak zorgen in de ontwikkeling naar een dierwaardige veehouderij door de dynamiek van de markt te benutten. Dat bewijst het First Movers-project, waarin onder meer Best Star Meat, Jumbo en de Dierenbescherming samenwerken, met ondersteuning van het Marktprogramma VDP. Zij spannen zich in voor een houderijsysteem waarin varkens hun lange krulstaart houden. De premie die deelnemende varkenshouders verdienen, zou sectorbreed navolging moeten krijgen, vindt de Producentenorganisatie Varkenshouderij (POV).
Het couperen van staarten is in de moderne varkenshouderij al lange tijd een gangbare ingreep. Het gebeurt omdat dieren in elkaars staart bijten, wat tot veelvoorkomende problemen leidt. Uit onderzoek blijkt dat dit schadelijke bijtgedrag kan worden voorkomen met aanpassingen in de stal en de bedrijfsvoering. Het probleem is dat die aanpassingen investeringen en extra kosten op het varkensbedrijf vergen. Het is dus begrijpelijk dat boeren nog afwachten. Dat is jammer, want het couperen van staarten wordt in de toekomst verboden. Er is daarom behoefte aan ondernemers die aan de slag gaan met de ontwikkeling van nieuwe oplossingen en daarmee ervaring opdoen. Dat is wat er in het First Movers-project gebeurt. De deelnemende varkenshouders werken met vrijloopkraamhokken waarin de zeugen bewegingsruimte hebben en laten het couperen van staarten achterwege. Dankzij afspraken tussen hun afnemer Best Star Meat (onderdeel van de Van Loon Groep) en Jumbo krijgen de boeren een beloning in de vorm van een extra premie van € 10 voor elk afgeleverd varken met een intacte staart.
BO-onderzoek
Het Marktprogramma VDP ondersteunt dit project, onder meer door onderzoek van Wageningen Livestock Research mogelijk te maken. Zo kunnen ketenconcepten als zogenoemde ‘first movers’ nieuwe oplossingen beproeven en praktijkervaring opdoen. Dankzij de betrokkenheid van Livestock Research kan het project de nieuwste wetenschappelijke inzichten benutten. Met het onderzoek wordt kennis gegenereerd die beschikbaar komt voor de hele sector en voor andere ketens. Het onderzoeksrapport wordt in de zomer van 2026 verwacht.
Beter Leven 1 ster
Mede door de voortgang in dit project heeft de Dierenbescherming geconstateerd dat stoppen met couperen geen utopie meer is. De organisatie heeft eerder dit jaar aangekondigd dat intacte staarten en de omschakeling naar vrijloopkraamhokken vanaf 2030 onderdeel zijn van de criteria voor het Beter Leven-keurmerk 1 ster. Dat zou een sterke opschaling betekenen, want voor de binnenlandse markt is varkensvlees met 1 ster Beter Leven-keurmerk de standaard in alle supermarkten. Stoppen met couperen is ook onderdeel van een dierwaardige veehouderij, waarvoor het bedrijfsleven en de overheid het Convenant Stappen naar een dierwaardige veehouderij hebben afgesloten, met afspraken tot 2040.
Opschaling
Deze casus laat dus zien dat ketenconcepten in hun rol als ‘first movers’ de weg bereiden naar een opschaling in alle supermarkten vanaf 2030 en naar het realiseren van een beleidsdoel voor dierwaardigheid in 2040. Binnen de varkenssector ondervindt het initiatief al waardering. Dit voorjaar werd de jaarlijkse zogeheten Krulstaartbokaal toegekend aan livestock coördinator Ilonka van der Wagt van Best Star Meat, die de varkenshouders in het project begeleidt. Deze prijs is een initiatief van de Coalitie Vitale Varkenshouderij, een samenwerking van verschillende partijen in het bedrijfsleven en het ministerie van LVVN. De coalitie streeft naar een toekomstbestendige varkenshouderij die zorg draagt voor een vitale leefomgeving, een gezond milieu en goede voeding, en die koploper is in duurzame landbouw. Een van de thema’s is ‘Robuuste en gezonde varkens in een dierwaardige houderij’, waarbij het stoppen met couperen een van de actielijnen is.
De Producentenorganisatie Varkenshouderij (POV) vindt dat het project van Jumbo en Van Loon een pluim verdient en roept andere marktpartijen op om ook een premie toe te kennen aan varkens met een lange staart.